Uçak Gecikmesinde Hak Sahip Olduğum Tazminat Ne Kadar
Uçuşunuz saatlerce rötar yaptı, kapıda beklediniz, bağlantınızı kaçırdınız — ve şimdi "bunun bir karşılığı var mı?" diye soruyorsunuz. Kısa cevap: çoğu zaman var. Ama tazminat hakkı, biletin fiyatına değil, uçuşun kalkış/varış noktasına, havayolunun ruhsatına ve varışta oluşan gecikmenin süresine bağlıdır. Aşağıda bu üç değişkeni sırayla açıp, pratikte ne yapmanız gerektiğini adım adım anlatıyorum.
Hangi uçuşlarda tazminat hakkım doğar?
Yolcu haklarında iki temel çerçeve işinize yarar:
- Avrupa Birliği'nin 261/2004 sayılı yönetmeliği: AB üyesi bir ülkedeki havalimanından kalkan tüm uçuşlar (havayolu hangi ülkeden olursa olsun) ve AB dışından AB'ye gelen uçuşlarda ise yalnızca AB lisanslı havayolları kapsam içindedir.
- Türkiye'de SHY-YOLCU yönetmeliği: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün yolcu hakları düzenlemesi, Türkiye'deki havalimanlarından kalkan uçuşlar ile Türk havayollarıyla Türkiye'ye gelen uçuşları kapsar ve yapısı AB düzenlemesine büyük ölçüde benzer.
Bunların dışında kalan tamamen üçüncü ülke uçuşlarında (örneğin Bangkok–Tokyo) sabit bir tazminat tablosu yoktur; orada Montreal Konvansiyonu devreye girer. Konvansiyon sabit tutar vermez; gecikme yüzünden uğradığınız ispatlanabilir zararı (kaçan otel gecesi, yeniden alınan tren bileti, iş kaybı belgesi) belirli bir üst sınıra kadar talep etmenize izin verir. Yani orada fiş ve fatura toplamak, tabloya bakmaktan daha önemlidir.
Uçak gecikmesi tazminat tutarı ne kadar?
AB tipi düzenlemede tutarlar mesafeye göre kademelidir ve bilet fiyatından bağımsızdır. Yani 40 euroluk bir bilette de aynı tutar doğar.
| Uçuş mesafesi | Tazminat | Gereken gecikme (varışta) |
|---|---|---|
| 1.500 km'ye kadar | 250 € | 3 saat ve üzeri |
| AB içi 1.500 km üzeri / diğer 1.500–3.500 km | 400 € | 3 saat ve üzeri |
| 3.500 km üzeri (AB dışı) | 600 € | 4 saat ve üzeri (bazı hâllerde 3 saat) |
Kritik ayrım: Ölçülen şey kalkış gecikmesi değil, varış gecikmesidir. Kapının varışta açıldığı saat esas alınır. 2 saat 50 dakikayla inen uçak size tazminat kazandırmaz; 3 saat 10 dakikayla inen uçak kazandırır.
Havayolu "hava muhalefeti" derse hakkım biter mi?
Her zaman değil. Yönetmelik "olağanüstü hâller"de tazminat yükümlülüğünü kaldırır: şiddetli hava koşulları, hava sahası kapanması, grev (havayolu dışı), güvenlik riski, kuş çarpması. Ancak teknik arıza, ekip planlaması hatası, önceki uçuştan sarkan rötar genellikle olağanüstü hâl sayılmaz — rutin bakım kaynaklı arızalar havayolunun işletme riskidir. Bu yüzden gerekçeyi yazılı olarak istemek çok işinize yarar.
Adım adım ne yapmalıyım?
- Havalimanında kanıt toplayın. Bilgi ekranının fotoğrafı, kapıdaki anons saati, boarding kartı ve bagaj etiketini saklayın. Uçuş numarası + tarih ikilisi sonradan her şeyi açar.
- Gecikmenin nedenini yazılı isteyin. Kapıdaki personelden ya da yazı işleri masasından "delay reason" bilgisi talep edin. Sözlü açıklama yeterli olmaz.
- Bakım hizmetlerini talep edin. 2 saatten uzun gecikmede yemek/içecek ve iletişim, gece kalmayı gerektiren durumda otel ve transfer havayolunun yükümlülüğüdür. Vermezlerse kendiniz alın, makul tutarda fişi saklayın.
- 5 saati aşan gecikmede seçiminizi yapın. Bu eşikte uçmaktan vazgeçip biletin tam iadesini isteyebilirsiniz; alternatif olarak ilk uygun uçuşa yeniden yönlendirme talep edin. İade, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
- Varış gecikmesini netleştirin. Uçuş takip verilerinden gerçek iniş ve kapı saatini not edin. Rakam sınırın hemen altında ya da üstündeyse dosyanızın kaderi buna bağlı olur.
- Havayoluna doğrudan yazın. Kısa bir dilekçe: uçuş numarası, tarih, güzergâh, varış gecikmesi süresi, dayandığınız düzenleme, talep ettiğiniz tutar ve IBAN. Ek olarak boarding kartı görüntüsü.
- Yanıt gelmezse üst mercie gidin. Türkiye'den kalkan uçuşlarda Sivil Havacılık Genel Mü